dinsdag 2 februari 2016

Vorstelijke pronkzucht

Ik had het al eens over juwelen voor mannen, en hoe mannen juwelen gebruiken om vrouwen aan zich te binden, dit was vooral bij natuurvolkeren. Maar ook in onze westerse geschiedenis waren mannen vaak erg op juwelen gesteld: juwelen betekenen rijkdom, en rijkdom betekent macht. Een prachtig voorbeeld geeft ons Friedrich August II, bijgenaamd de Sterke (1670-1734), keurvorst van Saksen (sedert 1694) en koning van Polen (vanaf 1698). August, een onverbiddelijke, pronkzuchtige heerser en notoire vrouwenveroveraar – er zijn 28 buitenechtelijke kinderen van hem bekend -, besteedde een groot deel van zijn enorme rijkdom aan juwelen. 

Hij was de trotse eigenaar van een reeks Garnituren, of juweelstellen voor mannen (een “juwelenstel” voor vrouwen heet men dan een parure). Hij had er negen volledige, plus enkele die nooit helemaal zijn afgewerkt. Telkens stond zo’n garnituur  in het teken van een bepaalde siersteen, of een andere soort zeldzame/peperdure materie, zoals de tropische caretschildpad, die vooral gegeerd was door meubelmakers en daardoor aan het einde van de 17de eeuw bijna uitgestorven was. Gelukkig veranderde de meubelmode, zodat het beestje nu weer gedijt…

De “Carneoolgarnitur” van August de Sterke, de keurvorst van Saksen/koning van Polen, 1719 of iets vroeger. Bewaard in het museum Grünes Gewölbe in Dresden.
Wat zat er zo allemaal in een garnituur ? De foto van de carneoolgarnituur geeft een idee. Links zie je eerst een rijzweep en een wandelstok, bovenaan een jachtmes, een ordeteken van het Gulden Vlies, een grote hoedagrafe en een uurwerk, een paternoster, een lang jachtmes met schede. In het centrum staan diverse kleine doosjes – onder meer een snuifdoos -, knopen en gespen voor een hoedband, en voor riempjes boven de kuit en in de schoenen. Onderaan bevinden zich alle knopen – de reeks is nog steeds volledig. Alles is vervaardigd met carneool – een rood familielid van de chalcedonfamilie – en met briljantdiamanten. In de hoedagrafe alleen zijn 408 briljanten verwerkt! 

En zo zijn er nog een hele reeks bewaard, zowel van August II als van zijn opvolgers in de 18de eeuw; niet altijd zo volledig, maar toch indrukwekkend: garnituren met in roos geslepen diamanten , met briljanten, waaronder de fameuze Dresden Green, de beroemde groene diamant van 41 kt.; een met saffier, robijn en smaragd, en dus ook met schildpad… Naast zijn garnituren had hij ook nog een koffertje met ringen waarvan enkele met een diamant van bij de 20 kt… Dat nam hij mee op al zijn verplaatsingen.

Heel wat van die juwelen zijn bewaard gebleven en thans te zien in Dresden, de hoofdstad van Saksen, en residentie van de keurvorst. Sommige juwelen zijn naderhand aangepast aan de smaak van de nieuwe vorsten, zelfs tot na 1806, als Saksen door toedoen van Napoleon I een koninkrijk is geworden. De kleinzoon van August de Sterke, ook keurvorst van Saksen tot 1806, liet heel wat van zijn eigen pronkstukken uit mekaar halen om er een prachtige borststrik van te maken voor zijn vrouw Amalia Augusta bij de geboorte van hun dochter in 1782. Men schat het gewicht van alle 662 diamanten in de strik bij mekaar op 614 kt ! 

En dat is allemaal te zien in Dresden, samen met nog een schat aan kostbaarheden als zilverwerk en ivoor, je moet eens googelen, maar eerst goed gaan zitten, anders val je van je stoel. En er zijn nog andere musea met schilderijen en “curiositeiten”. En Dresden is een mooie, leuke stad… 

Als je van juwelen houdt moet je daar ooit naartoe. Het museum, het Grünes Gewölbe, is een paar jaar geleden volledig opgeknapt. Sluitingsdag is op dinsdag. Je moet wel vooraf reserveren, anders sta je onherroepelijk voor de deur. 

JW

Waar? Residenzschloss, Taschenberg 2, 01067 Dresden, Duitsland

Geen opmerkingen:

Een reactie posten